STADSPORTEN / byport

STADSPORTEN / byport er en fredet bygning (Annen bygningsart) i Bergen, Vestland.

Data: Riksantikvarens datasett Kulturminner – freda bygninger (NLOD 2.0), oppdatert 29.10.2026.

Koordinater: 60.39048, 5.33644 · OpenStreetMap

Beskrivelse fra Riksantikvaren

Beskrivelse fra lokalitet: Stadsporten ligg i sørenden av Kong Oscars gate, der gateløpet skifter namn til Kalfarveien. Det er ein portbygning av kvitkalka gråsteinsmur, med tønnekvelva port som opptar heile første etasje, og over denne ein etasje som nåast via ein utvendig trapp på austsida. Bratt, utsvaia saltak med mura gavl i nord, bordkledd i sør. Begge kortsidene har klebersteinstavler med byggherrane sine våpenskjold. Porten var opphavleg del av eit forsvarsanlegg med jordvollar og gravar, men står i dag fritt ute på ei brusteinskledd trafikkøy, med bilveg på begge sider.

Beskrivelse fra Enkeltminne: Bygd av kvitkalka gråsteinsmur. I lengderetninga går eit tønnekvelva portrom gjennom bygningen, høgda er ca. 4 m. Over porten er ein etasje med tilkomst via ein utvendig mura trapp på langsida mot A. Bratt utsvaia saltak, tekt med raud tegl. Gavlen mot sør er kledd med kvitmåla, liggande panel, gavlen mot nord er mura. Begge kortsidene har fleire dekorative ledd: stort klebersteinsrelieff over porten i sør, med ein lang innskrift flankert av våpenskjolda til lensherre Oluf Parsberg og hustru. Sjølve portopninga, som sit asymmetrisk i muren, har kleberomramming, utspringande list i anfanget til bogen, og sluttstein med borgen frå byvåpenet i høgt relieff . Oppe i gavlen er eit måla byvåpen på ei rund skive, hengt opp i 1837. I nordgavlen rundboga portopning utan omramming, eit kleberrelieff med våpenskjolda til lensherre Henrik Thott og hustru, og over dette eit byvåpen måla på ei rund skive og med årstalet 1843. Eit muranker øvst i gavlen er forma som eit C4-monogram. Elles finst det enkle muranker på alle fire sider. Øvst på kvar gavlspiss ein messingkule. Oppe i gavlane og øvst i langveggene småruta vindauge med stikkboga overkant, i nordgavlen også to runde gluggar.

Fakta fra registeret

Flere fredete bygninger – Bergen

• Bergen tollsted
• Hospital-sykehjem
• Bergen tinghus
• Statsarkivet i Bergen - Hovedbygninger
• Teater
• Portnerbolig
• Vågedalen / Bruno ubåtbunker
• Villavn / Knut fægris hus
• Bergen barn- og foreldresenter avd. Bønes
• Psykologibygget, Bjørn Christiansens hus / Christiesgt. 12
• Skole
• Skur 11 (Bryggen)